Có bao giờ bạn trải qua cảm giác: chuông báo thức reo, bạn với tay tắt nó, rồi nằm thêm mười lăm phút, rồi hai mươi phút, rồi gần như phải vật lộn với chính mình để bước ra khỏi giường? 

Buổi sáng thức dậy không muốn ra khỏi giường đã trở thành một nghi thức quen thuộc của rất nhiều người trong chúng ta. Mình cũng từng như vậy.

Mình từng nghĩ đó là do thiếu ngủ, do làm việc quá sức, hay do thời tiết. Nhưng rồi mình nhận ra một sự thật đơn giản mà sâu sắc: mình không có lý do đủ lớn để háo hức bước ra khỏi giường. Mình không có Ikigai – lời giải cho câu hỏi “Tôi sống để làm gì?”

Mình có câu trả lời với Ikigai

Mình nhớ những ngày đầu tiên sau khi chuyển sang Mỹ. Mọi thứ đều mới mẻ, nhưng cũng rất xa lạ. Mình có công việc, có nhà, có đủ thứ. Nhưng mỗi sáng, buổi sáng thức dậy không muốn ra khỏi giường lại diễn ra như một bản nhạc buồn lặp đi lặp lại.

Mình tự hỏi: “Mình có đang khỏe không?” – Khỏe. “Mình có thiếu thốn gì không?” – Không. “Vậy tại sao mình chẳng muốn bắt đầu ngày mới?”

Một người bạn đã hỏi mình: “Này, sáng mai thức dậy, điều gì khiến bạn vui nhất?” Mình ngớ người. Suy nghĩ mãi, mình chẳng tìm ra câu trả lời. Tôi thích công việc của mình – nhưng không đến mức háo hức. Tôi thích cuối tuần – nhưng sáng thứ Hai vẫn là một cực hình.

Rồi mình tình cờ đọc được một bài báo về Ikigai.

Người Nhật gọi Ikigai là “lý do để thức dậy mỗi sáng”. Ở vùng Okinawa, những cụ già trăm tuổi vẫn dậy sớm, vẫn làm việc gì đó – không phải vì họ bắt buộc, mà vì họ có một Ikigai. Một cụ bà 102 tuổi vẫn ra vườn trồng rau. Một cụ ông 98 tuổi vẫn mài đá làm đèn. Họ không nghĩ về việc “sống lâu”, họ chỉ đơn giản là có lý do để sống.

Mình bắt đầu hành trình tìm kiếm Ikigai của riêng mình.

Càng tìm hiểu, càng thú vị, và khi tìm thấy nó, đó là cảm giác “buổi sáng thức dậy không muốn ra khỏi giường” dần biến mất. Thay vào đó là một cảm giác háo hức, nhẹ nhàng, như có một điều gì đó đang chờ mình phía trước.

Ikigai là gì?

Ikigai là lời giải cho câu hỏi muôn thuở của con người: “Tôi sống để làm gì?”

Trong tiếng Nhật, “Ikigai” (生き甲斐) được ghép từ hai chữ: “iki” (生き) nghĩa là “sự sống”, và “gai” (甲斐) nghĩa là “giá trị”, “ý nghĩa”, “xứng đáng”. Hiểu một cách giản dị nhất, Ikigai là điều khiến cuộc sống của bạn trở nên đáng sống.

Ikigai không phải là một mục tiêu to tát hay một thành tựu vĩ đại. Nó có thể là những điều rất đỗi bình thường: một tách cà phê buổi sáng, nụ cười của đứa con, một góc vườn nhỏ cần được chăm sóc, hay một người bạn già đang chờ bạn đến thăm.

Người Nhật thường mô tả Ikigai như sự giao thoa của bốn yếu tố:

1. Điều bạn yêu thích (Đam mê)

Đây là những hoạt động khiến bạn quên đi thời gian. Khi làm điều mình yêu thích, bạn không cần ai nhắc nhở, không cần kỷ luật sắt thép. Nó tự nhiên như hơi thở.

Đối với mình, đó là viết lách. Mỗi khi ngồi viết, mình có thể ngồi hàng giờ mà không biết mệt. Với bạn, đó có thể là nấu ăn, vẽ tranh, chăm sóc cây cối, hay đơn giản là đi dạo một mình.

2. Điều bạn giỏi (Sở trường)

Đây là những kỹ năng bạn đã rèn luyện và làm tốt hơn người khác. Không nhất thiết phải là một tài năng thiên bẩm. Có thể là khả năng lắng nghe, tổ chức công việc, sửa chữa đồ điện, hay nấu một món ăn đặc biệt.

Hãy nhìn xem người khác thường nhờ bạn làm gì. Đó thường là dấu hiệu của sở trường của bạn.

3. Điều thế giới cần (Sứ mệnh)

Đây là những đóng góp của bạn cho gia đình, bạn bè, cộng đồng hay xã hội. “Thế giới” ở đây không nhất thiết phải là toàn nhân loại. Đôi khi, thế giới của bạn chỉ là một người – đứa con cần bạn chăm sóc, hay một người bạn đang gặp khó khăn.

Hãy tự hỏi: “Sự có mặt của tôi tạo ra điều gì tốt đẹp cho những người xung quanh?”

4. Điều bạn được trả công (Nghề nghiệp)

Đây là yếu tố thực tế nhất. Ikigai không thể chỉ là đam mê không – bạn cũng cần được đền đáp xứng đáng để duy trì cuộc sống. “Trả công” ở đây không nhất thiết phải là tiền bạc. Đó có thể là sự công nhận, lòng biết ơn, hay đơn giản là niềm vui khi thấy mình có ích.

Bốn vòng tròn giao nhau

Hãy tưởng tượng bốn vòng tròn, mỗi vòng tròn là một yếu tố. Nơi chúng giao nhau chính là Ikigai của bạn:

• Giao giữa “Yêu thích” và “Giỏi” – đó là Đam mê. Bạn làm việc mình yêu và làm tốt, nhưng chưa chắc đã có thu nhập hay ý nghĩa với xã hội.
• Giao giữa “Giỏi” và “Được trả công” – đó là Nghề nghiệp. Bạn có công việc ổn định, nhưng chưa chắc đã yêu thích hay thấy có ý nghĩa.
• Giao giữa “Được trả công” và “Thế giới cần” – đó là Sứ mệnh. Bạn làm điều có ích và được đền đáp, nhưng chưa chắc đã yêu thích hay giỏi.
• Giao giữa “Thế giới cần” và “Yêu thích” – đó là Niềm vui. Bạn làm điều mình yêu và thấy có ích, nhưng chưa chắc có thu nhập.

Và nơi cả bốn vòng tròn giao nhau – đó là Ikigai – lời giải cho câu hỏi “Tôi sống để làm gì?”

Ikigai không cần phải lớn lao

Một điều mình muốn nhấn mạnh: Ikigai là lời giải nhưng lời giải đó không nhất thiết phải là một công việc vĩ đại hay một sứ mệnh thay đổi thế giới.

Với một người mẹ đơn thân, Ikigai có thể là nuôi dạy con nên người. Với một người làm vườn, Ikigai có thể là chăm sóc từng cây xanh. Với một người về hưu, Ikigai có thể là đi bộ mỗi sáng và mỉm cười với hàng xóm.

Ikigai có thể thay đổi theo từng giai đoạn cuộc đời. Ở tuổi 20, Ikigai của bạn có thể là học tập và khám phá. Ở tuổi 40, có thể là xây dựng sự nghiệp và gia đình. Ở tuổi 70, có thể là truyền lại kinh nghiệm và tận hưởng bình yên.

Điều quan trọng là bạn có một Ikigai. Bởi khi bạn có nó, buổi sáng thức dậy không muốn ra khỏi giường sẽ dần được thay thế bằng một cảm giác háo hức, dù chỉ là một chút xíu.

Hãy thử sống với Ikiga của bạn

Ikigai là lời giải cho những sáng thức dậy mà lòng trống rỗng. Nó không phải một công thức thần kỳ, cũng không phải đích đến cuối cùng của cuộc đời. Nó đơn giản là một câu hỏi bạn tự đặt ra mỗi ngày: “Hôm nay, điều gì khiến tôi muốn sống?”

Mình đã tìm thấy Ikigai của mình trong việc viết lách và chia sẻ. Nó không làm mình giàu có, cũng chẳng khiến mình nổi tiếng. Nhưng mỗi sáng, mình thức dậy với một chút háo hức: “Hôm nay mình sẽ viết gì nhỉ?”

Và chỉ cần vậy thôi, cũng đủ để buổi sáng thức dậy không muốn ra khỏi giường không còn là nỗi ám ảnh nữa.

Còn bạn?

Điều gì khiến bạn muốn thức dậy vào sáng mai?

Nếu chưa có câu trả lời, đừng lo. Hãy bắt đầu bằng việc lắng nghe bản thân, thử những điều mới, và kiên nhẫn với hành trình của mình. Ikigai đang ở đâu đó, chờ bạn tìm ra.

Theo Bước Tango – Sống thuận tự nhiên cũng như nhảy Tango: càng thả lỏng, càng uyển chuyển.

• Cuộc sống nhạt nhòa thiếu mục đích? Ikigai – Bí quyết an nhiên từ người Nhật
• Bước Ra Khỏi Những Bộn Bề: Hành Trình Chữa Lành Từ Thiên Nhiên
• 9 Loại Tinh Dầu Tốt Nhất Để Dùng Trong Việc Giặt Giũ
• Ánh Sáng Mặt Trời, Liều Thuốc Vàng Cho Tâm Hồn & Trí Tuệ
•  10 Thói Quen Nhỏ Từ Người Nhật Để Sống Hạnh Phúc